Kinh tế số: Động lực cốt lõi thúc đẩy phát triển kinh tế đô thị chất lượng cao

Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang diễn ra mạnh mẽ, Trung Quốc đã chuyển dịch từ giai đoạn tăng trưởng nhanh sang giai đoạn phát triển chất lượng cao. Kinh tế số, với nòng cốt là dữ liệu và các công nghệ mới như điện toán đám mây, dữ liệu lớn (Big Data) và trí tuệ nhân tạo (AI) đã trở thành “đòn bẩy” quan trọng thúc đẩy tái cấu trúc nền kinh tế đô thị, nâng cao hiệu suất và tăng cường khả năng chống chịu trước những cú sốc từ bên ngoài. Trong nghiên cứu Cơ chế thúc đẩy và ứng dụng thực tiễn của phát triển kinh tế đô thị chất lượng cao trong kỷ nguyên kinh tế số, tác giả Kha Xương Ba (2025) chỉ ra rằng, kinh tế số tác động đến sự phát triển đô thị thông qua ba hệ thống động lực chính: 1) Đổi mới công nghệ: Đây là hạt nhân của mọi sự thay đổi, trong đó việc ứng dụng AI, Big Data và điện toán đám mây giúp phá vỡ các giới hạn truyền thống về năng suất, tạo ra các quy trình sản xuất thông minh và sản phẩm có giá trị gia tăng cao; 2) Sự giao thoa và hợp nhất ngành: Kinh tế số không tồn tại độc lập mà thẩm thấu vào kinh tế thực thể. Quá trình “số hóa công nghiệp” giúp các ngành sản xuất truyền thống chuyển mình, trong khi “công nghiệp hóa kỹ thuật số” khai sinh ra những mô hình kinh doanh mới như: Kinh tế chia sẻ, thương mại điện tử xuyên biên giới, tạo ra sự linh hoạt cho nền kinh tế đô thị; 3) Dữ liệu là yếu tố sản xuất mới: Khác với vốn hay đất đai, dữ liệu có đặc tính tái sử dụng và giá trị tăng dần theo quy mô. Việc khai thác và sử dụng dữ liệu hiệu quả giúp tối ưu hóa phân bổ nguồn lực, giảm chi phí giao dịch và nâng cao độ chính xác trong dự báo thị trường. Mặc dù tiềm năng của kinh tế số là rất lớn, song bài viết cũng chỉ ra những rào cản hiện hữu, đó là: Sự thiếu hụt hạ tầng số đồng bộ ở một số khu vực, những rủi ro về an ninh mạng, và đặc biệt là sự khan hiếm nguồn nhân lực chất lượng cao có khả năng làm chủ công nghệ mới. Nếu không giải quyết được các vấn đề này, khoảng cách số giữa các đô thị sẽ ngày càng nới rộng. Để hiện thực hóa mục tiêu phát triển kinh tế đô thị chất lượng cao, tác giả đề xuất 5 nhóm giải pháp chiến lược: 1) Hoàn thiện hạ tầng số: Tập trung xây dựng mạng 5G, trung tâm dữ liệu và các nền tảng internet vạn vật (IoT) để tạo ra một hệ sinh thái kết nối toàn diện; 2) Thúc đẩy nghiên cứu và phát triển (R&D): Chính quyền đô thị cần thiết lập các quỹ chuyên dụng, tăng cường mô hình hợp tác “Chính phủ - Trường đại học - Doanh nghiệp” để làm chủ các công nghệ lõi; 3) Chiến lược phát triển và thu hút nhân tài: Xây dựng các chính sách ưu đãi về nhà ở, môi trường làm việc và kinh phí nghiên cứu để thu hút các chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực công nghệ số; 4) Quản trị đô thị thông minh: Chuyển đổi mô hình quản lý hành chính sang quản trị số. Sử dụng AI để giám sát giao thông, môi trường và an ninh công cộng theo thời gian thực, qua đó nâng cao chất lượng sống của cư dân đô thị; 5) Đảm bảo an toàn, an ninh dữ liệu: Xây dựng khung pháp lý chặt chẽ để bảo vệ quyền riêng tư, tạo lập môi trường kinh doanh số minh bạch và tin cậy