Pháp luật Việt Nam về xử lý hành vi tạo, lan truyền tin giả trên không gian mạng và kiến nghị hoàn thiện pháp luật

Sự tiến bộ của khoa học – công nghệ đã làm cho việc truyền tải và tiếp cận thông tin trở nên nhanh chóng, thuận tiện hơn rất nhiều so với các phương thức truyền thống như báo in, phát thanh hay truyền hình. Tuy nhiên, đi kèm với sự thuận tiện ấy là những thách thức lớn trong việc kiểm soát nguồn gốc, độ tin cậy và tính xác thực của thông tin. Những nội dung chưa được kiểm chứng, không rõ xuất xứ, thậm chí sai sự thật, xuất hiện và lan truyền tràn lan trên không gian mạng, tạo nên hiện tượng “tin giả”. Tin giả đang nổi lên như một thách thức nghiêm trọng của thời đại số, đặc biệt trong bối cảnh mạng xã hội đã trở thành nguồn tiếp nhận thông tin chủ yếu của hàng tỷ người trên toàn cầu. Trong năm 2024 và 6 tháng đầu năm 2025, Trung tâm xử lý tin giả Việt Nam đã tiếp nhận tổng số 2187 phản ánh, trong đó: 1103 tin phản ánh về tin xấu độc; 181 tin báo tin sai: phản ánh không đúng về các cơ quan báo chí chính thống như phản ánh báo nhân dân, báo pháp luật, báo chính phủ, tin không đúng nội dung phản ánh, không đúng thẩm quyền xử lý …; 546 tin báo về lừa đảo tài chính qua mạng; 219 tin báo giả mạo cá nhân, tổ chức phát tán tin giả [9]. Cổng tingia.gov.vn đã thực hiện công bố kịp thời nhiều tin giả, tin sai sự thật, kịp thời ngăn chặn phát tán của tin giả, tin sai sự thật. Thực hiện hơn 50 bài viết cảnh báo về các nội dung lừa đảo, sai sự thật có ảnh hưởng lớn, ngăn chặn hơn 2200 website đăng tin giả, lừa đảo, cờ bạc, cá độ, quảng cáo khiêu dâm [9]. Bên cạnh những kết quả tích cực trong công tác phát hiện, xử lý tin giả, thực tiễn cũng cho thấy việc phòng, chống tin giả trên không gian mạng vẫn còn nhiều khó khăn. Nguyên nhân xuất phát từ tốc độ lan truyền thông tin quá nhanh, tính ẩn danh của người sử dụng, cũng như sự tinh vi ngày càng cao của các thủ đoạn tạo lập, cắt ghép, xuyên tạc thông tin bằng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo. Không ít người dùng vì thiếu kỹ năng nhận diện, kiểm chứng thông tin đã vô tình trở thành “mắt xích” trung gian tiếp tay cho tin giả lan rộng, gây hoang mang dư luận, ảnh hưởng tiêu cực đến trật tự xã hội, uy tín của cơ quan, tổ chức và quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân. Trong bối cảnh đó, việc đấu tranh phòng, chống tin giả đòi hỏi phải có sự vào cuộc đồng bộ của Nhà nước, các cơ quan chức năng, doanh nghiệp cung cấp nền tảng số và toàn thể người dân. Mà yêu cầu đặt ra trước hết là cần phải hoàn thiện các quy định pháp luật về xử lý hành vi tạo và lan truyền tin giả trên không gian mạng