Xây dựng mô hình chuỗi giá trị cho nấm Tamogi (Pleurotus citrinopileatus) tại Lương Sơn, Phú Thọ, Việt Nam

Nấm sò vàng Tamogi (Pleurotus citrinopileatus) là một loài nấm thực phẩm – dược liệu có giá trị cao, giàu β-glucan và các hợp chất chống oxy hóa, và có nhu cầu tiêu thụ ngày càng tăng trên thị trường thực phẩm chức năng. Nghiên cứu này nhằm xây dựng và đánh giá mô hình chuỗi giá trị tích hợp đối với nấm Tamogi tại xã Lương Sơn, tỉnh Phú Thọ, Việt Nam, bao gồm các khâu từ sản xuất, chế biến đến thương mại hóa và gắn với phát triển du lịch nông nghiệp. Mô hình được triển khai trong giai đoạn từ tháng 4/2024 đến tháng 9/2025 thông qua sự phối hợp giữa hợp tác xã, hộ nông dân và doanh nghiệp. Các quy trình kỹ thuật chuẩn hoá đã được xây dựng cho nhân giống nấm, nuôi trồng trong điều kiện kiểm soát, chế biến sau thu hoạch và sản xuất các sản phẩm giá trị gia tăng như nấm sấy khô, bột nấm, trà túi lọc và trà cốm hòa tan. Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ nhiễm bệnh trong quá trình nuôi trồng giảm từ 12–15% xuống còn 3–5% trong khi năng suất tăng khoảng 18–25% so với giai đoạn trước áp dụng mô hình. Hệ thống đạt công suất sản xuất khoảng 60 tấn nấm tươi mỗi năm theo tiêu chuẩn GACP-WHO. Đồng thời mô hình tạo việc làm cho khoảng 50 lao động địa phương và phát triển thành công 04 sản phẩm đạt chứng nhận OCOP. Việc tích hợp truy xuất nguồn gốc số và du lịch nông nghiệp đã góp phần nâng cao khả năng tiếp cận thị trường và gia tăng giá trị sản phẩm. Nghiên cứu này cung cấp một khung mô hình có khả năng mở rộng cho phát triển chuỗi giá trị kinh tế sinh học dựa trên nấm tại Việt Nam và các khu vực có điều kiện tương tự.